Το ανοιχτό λογισμικό, το ανοιχτό υλισμικό και τα ψηφιακά κοινά μπορούν να στηρίξουν ένα παραγωγικό μοντέλο που συνδυάζει την ψηφιακή ανεξαρτησία με τη διεθνή συνεργασία και την τοπική ανάπτυξη.
Από την ψηφιακή εξάρτηση στα κοινά αγαθά
Στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, λίγες πολυεθνικές συγκεντρώνουν τεχνολογία, δεδομένα και οικονομική ισχύ. Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα διαμορφώνεται μια διαφορετική προοπτική παγκοσμιοποίησης, βασισμένη στη συνεργασία, στην ελεύθερη γνώση και στη συλλογική διαχείριση των κοινών αγαθών.
Όπως αναδεικνύει η Δώρα Κοτσακά στο βιβλίο της «Κοινά Αγαθά 2.0», η παραγωγή που στηρίζεται στα κοινά δεν αποτελεί ουτοπία, αλλά υπαρκτή πρακτική που χρειάζεται θεσμική κατοχύρωση και πολιτική στήριξη.
Τα ψηφιακά κοινά ως παραγωγική δύναμη
Το Linux, η Wikipedia, το OpenStreetMap και το ανοιχτό γλωσσικό μοντέλο Apertus δείχνουν πώς η γνώση και η τεχνολογία αναπτύσσονται συλλογικά. Τα ανοιχτά πρότυπα εξασφαλίζουν τη συνεργασία διαφορετικών συστημάτων, ενώ το ανοιχτό υλισμικό, όπως το ελληνικό εκπαιδευτικό ρομπότ FOSSBot, κλπ, διευκολύνουν την τοπική παραγωγή και επισκευή.
Μελέτη των Fraunhofer ISI και OpenForum Europe εκτίμησε τη συμβολή του ανοιχτού λογισμικού στην ευρωπαϊκή οικονομία σε 65 έως 95 δισεκατομμύρια ευρώ.
Παγκόσμια γνώση, τοπική ανάπτυξη
Η αρχή «σχεδιασμός παγκόσμια, παραγωγή τοπικά», που έχει αναπτύξει ερευνητικά ο Βασίλης Κωστάκης, συνδέει τη διεθνή συνεργασία με την τοπική παραγωγή, αξιοποιώντας πανεπιστήμια, δήμους, συνεταιρισμούς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Πλήρως ανοιχτή Τεχνητή Νοημοσύνη, πραγματική ανεξαρτησία
Στην Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αρκούν τα μοντέλα ανοιχτών βαρών, που διαθέτουν τις παραμέτρους τους αλλά συχνά αποκρύπτουν τον τρόπο εκπαίδευσής τους. Η ουσιαστική ανεξαρτησία απαιτεί πλήρως ανοιχτά μοντέλα, όπως το Apertus, με διαθέσιμο κώδικα, τεκμηριωμένα δεδομένα και μεθόδους εκπαίδευσης. Έτσι πανεπιστήμια, δημόσιοι φορείς και επιχειρήσεις μπορούν να ελέγχουν, να βελτιώνουν και να λειτουργούν τοπικά τα μοντέλα, περιορίζοντας την εξάρτησή τους από τις αποφάσεις λίγων πολυεθνικών.
Δημόσιες επενδύσεις για δημόσια ψηφιακή περιουσία
Η ψηφιακή ανεξαρτησία δεν εξασφαλίζεται με την αντικατάσταση ενός προμηθευτή από άλλον. Απαιτεί δημόσιες επενδύσεις σε υπολογιστικές υποδομές, εκπαίδευση, ανάπτυξη και συντήρηση ανοιχτών τεχνολογιών. Η αρχή «δημόσιο χρήμα, δημόσιος κώδικας» σημαίνει ότι το λογισμικό που χρηματοδοτούν οι φορολογούμενοι πρέπει, κατά κανόνα, να παραμένει διαθέσιμο για επαναχρησιμοποίηση και βελτίωση. Έτσι περιορίζονται οι επαναλαμβανόμενες δαπάνες, ενισχύονται οι ελληνικές επιχειρήσεις και δημιουργείται συλλογική τεχνογνωσία με διαρκή κοινωνική αξία.
Μια άλλη παγκοσμιοποίηση είναι εφικτή: η γνώση να μοιράζεται παγκόσμια, η παραγωγή να αναπτύσσεται τοπικά και τα οφέλη της τεχνολογίας να επιστρέφουν στην κοινωνία.
—
Θεόδωρος Γ. Καρούνος, Μέλος του Τομέα Ψηφιακής Πολιτικής της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης(ΕΛ.Α.Σ.).
—